Võ Như Quốc

Một buổi sáng yên bình. Xuồng máy. Nắng sớm. Và lồng lộng hương phù sa… Những ngư�i phụ nữ và những chiếc tác ráng như thế này lại bắt đầu một ngày mới bằng một chuyến đi chợ. Chỉ có đi�u khác với các địa phương khác, vì là vùng sông nước nên h� đi chợ nổi.

�úng theo nghĩa đen, chợ nổi là chợ h�p nổi trên sông. Cái Răng là chợ nổi nằm ngay sát thành phố Cần Thơ, thuộc quận Cái Răng, chỉ cách nội ô Cần Thơ khoảng 5 km nếu đi đư�ng bộ và 30 phút nếu đi bằng các phương tiện nổi từ bến Ninh Ki�u. Không hoạt động vào các ngày Tết âm lịch nhưng không biết từ bao gi�, những ngày thư�ng, chợ là nơi tụ h�p buôn bán các loại trái cây, đặc sản của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Cuộc sống đôi khi bình dị đến không ng�. �ến chợ nổi, bạn sẽ nghe tiếng nước vỗ mạn, tiếng nổ ghe xuồng, tiếng g�i nhau í ới của bạn hàng và cả những tiếng cư�i trong trẻo dẫu bạn phải chạnh lòng vì những mưu sinh quá sớm của chúng.

Thuở xưa, chợ nổi hình thành do đư�ng bộ và phương tiện lưu thông đư�ng bộ chưa phát triển, trong khi đó nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa, ngư�i ta tụ tập trên sông và bằng các phương tiện như xuồng, ghe, tắc ráng... Chợ Cái Răng thư�ng h�p khá sớm, thư�ng từ lúc m� sáng và đến khoảng 8-9h thì vãn. Chẳng thế mà có nhà thơ đã viết:

“Chợ đã nổi từ nửa đêm v� sáng
Ta vẫn chìm từ giữa bữa hoàng hôn
Em treo bẹo Cái Răng Ba Láng
Ta thương hồ Vàm Xáng Cần Thơ

Ta giang hồ nửa giấc lơ mơ
Sóc Trăng Cà Mau An Giang �ồng Tháp
Ghe thương hồ ta không vẽ mắt
Tới đây cắm sào ta ngủ qua đêm

Cây trái rộn ràng từ vư�n nhà em
G�i ta dậy từ nửa đêm v� sáng
Cắm cây sào tre bẹo hình bẹo dạng
Xôn xao xuồng ghe h�p chợ chòng chành�.

Những cây bẹo là những cành tre đặt trên xuồng ghe, treo những hàng hoá mà chủ ghe đang buôn bán. Bởi thế mà mới có chuyện khoai lang và bí đ� m�c trên tr�i khiến nhi�u du khách thích thú.

Hàng hóa tập trung ở đây thư�ng với số lượng lớn. Mỗi mặt hàng đã được phân loại cho đồng đ�u v� chất lượng, kích cỡ. Nếu như dân địa phương và các vùng lân cận thư�ng sử dụng các ghe, xuồng trung bình chở các mặt hàng nông sản đến đây tiêu thụ thì những ghe bầu lớn là của các thương lái thu mua trái cây t�a đi khắp nơi, sang tận Campuchia và Trung Quốc.

Cuộc sống trên sông đôi khi phong phú hơn trên cạn. Ở đây, do nhu cầu của ngư�i đi chợ nên không chỉ có các xuồng trái cây, nông sản phẩm mà còn có nhi�u loại dịch vụ khác: phở, hủ tiếu, cà phê, quán nhậu nổi... Những xuồng ghe này len l�i phục vụ khách đi chợ và cả khách tham quan.

Hòa mình vào không khí nhộn nhịp của buổi chợ, du khách có thể quan sát, tìm hiểu sinh hoạt của nhi�u gia đình thương hồ với nhi�u thế hệ chung sống trên ghe. Có những chiếc ghe như “căn hộ di động� trên sông nước với những chậu hoa kiểng, các loài vật nuôi, các tiện nghi đầy đủ như tivi màu, đầu dĩa, dàn âm thanh... hay thậm chí cả xe gắn máy.

Ngày nay, dù mạng lưới giao thông đư�ng bộ đã phát triển rộng khắp, nhưng chợ nổi vẫn tồn tại và phát triển ngày một sầm uất hơn. Dự kiến nơi đây sẽ trở thành chợ trung tâm tự sản tự tiêu lớn của cả vùng bởi chợ nổi Cái Răng hiện cũng là chợ đầu mối chuyên mua bán sỉ các loại trái cây, nông sản của vùng.

“�ành giã từ nhau chợ nổi Cái Răng
Cô Sáu cư�i nụ đồng ti�n lúng liếng
Anh Bảy dùng dằng cưa ly rượu đế
Giá mà ta treo bẹo được lòng nhau�.

Sẽ là chưa đến và biết Cần Thơ, nếu bạn chưa một lần đi chợ nổi.

Nhật Phong

Từ lâu tôi đã biết đến vùng Tây Bắc hùng vĩ qua những áng thơ văn từ th�i phổ thông, qua những câu chuyện kể của những ngư�i bạn từng trải nghiệm, qua những khung hình trên blog. Mỗi lúc đó, trong tôi lại bừng bừng lên như có gì xúi giục “hãy xách ba lô lên đư�ng thôi�.

Gi� đây khi đã tự lập được cuộc sống của riêng mình, nhất là tôi lại có thêm ngư�i bạn đồng hành cùng chí hướng, sở thích, luôn ở bên chăm sóc và bảo vệ, tôi đã có thể th�a trí tò mò của mình cùng những chuyến đi v� với Hoàng Su Phì trong mùa lúa chín, chót vót nơi cột c� Lũng Cú - Hà Giang, khám phá mảnh đất �iện Biên anh hùng ngập tràn sắc hoa ban… Mỗi chuyến đi đ�u để lại trong tôi rất nhi�u dư âm và kỉ niệm. Nhưng chuyến hành trình v� với Sìn Hồ (Lai Châu) lại khiến tôi có nhi�u cảm xúc kì lạ đến khó tả.

Chi�u thứ 6, tôi vội vàng xách ba lô bắt xe ôm ra bến xe Mỹ �ình thật nhanh để kịp chuyến xe lên Lai Châu, nơi 3 ngư�i bạn của tôi đang ch�. Chiếc xe ghế nằm đi trong đêm tối mịt mù cứ lắc lư, thỉnh thoảng lại nghe thấy tiếng khùng khục lạ lạ, h�i nhà xe thì mới biết đó là những lúc xe vào cua qua đoạn đư�ng hẹp nên bánh sau trèo ra mép đư�ng. Trong đầu tôi bắt đầu nhớ lại những mẩu chuyện mà anh bạn ngư�i vùng cao có lần kể đư�ng lên Lai Châu, hai bên có nhi�u cái miếu hồn, bởi đư�ng là xẻ núi nên một bên luôn là ta luy âm sâu cả trăm mét, nhi�u ngư�i xấu số gặp nạn nên chỗ đó ngư�i ta thư�ng lập một miếu nh� vậy.

Vẩn vơ mãi thì đôi mắt tôi cụp xuống và ngủ lúc nào không hay, chỉ biết khi tỉnh dậy đã thấy đến thị xã Lai Châu lúc 6h30 sáng. V� khách sạn tôi chỉ kịp vệ sinh cá nhân, rồi khoác lên mình chiếc áo rét m�ng là lên đư�ng cùng những ngư�i bạn. Bởi m�i ngư�i bảo phải đi sớm để chụp ảnh mới đẹp.

Sìn Hồ cách thị xã Lai Châu chừng 60km, tôi cũng chẳng thể đếm được là lên bao nhiêu con dốc vượt bao nhi�u cái đèo nhưng cứ thấy hầu như là lên mãi. Hai bên đư�ng thỉnh thoảng lại qua những bản ngư�i Dao Khâu, với nếp nhà gỗ lợp tôn nằm trên các sư�n đồi, thấp thoáng là những ngư�i phụ nữ đang ngồi bên hiên nhà thêu thùa trang phục trong lúc nông nhàn, những đứa trẻ con hồn nhiên với những nụ cư�i tươi dư�ng như luôn thư�ng trực trên môi, những con lợn đeo gông thả rông ngoài đư�ng khá lạ mắt...

�ang say sưa với cảnh đẹp bởi những bản làng, con ngư�i vùng cao, tôi bất chợt thấy se lạnh bởi những đợt sương mù ập v�, bao phủ khắp nơi. Cảm giác gì đó lạnh lạnh nơi sống lưng, bởi xe chúng tôi cứ dò dẫm đi trong sương mù mỗi lúc một dày đặc hơn, tầm nhìn bị hạn chế. Thấp thoáng trong màu trắng đục là cảnh một góc chợ ven đư�ng của ngư�i Mông, h� bán những nông phẩm làm ra hay kiếm từ rừng; măng tre, dưa, rau… Có đi�u khá thú vị là cảm giác bình yên, gần gũi đến thân thương, h� không trèo kéo, m�i m�c, cũng chẳng xua đuổi hay xin ti�n chúng tôi khi chụp ảnh như một số vùng du lịch khác mà trái lại h� rất vui tươi chụp cùng.

Sau chặng đư�ng 60km chúng tôi đã đến được với Sìn Hồ, một thị trấn thanh bình với bầu không khí thật thoáng đãng, mát mẻ. Tôi cố hít thật sâu rồi thở ra từ từ, để thưởng thức không khí trong lành của xứ núi, cứ như kiểu thưởng thức một đặc sản. Chi�u đến, cả nhóm kéo nhau đi tắm thuốc của ngư�i Dao, còn gì sung sướng hơn, khi được ngâm mình trong thùng gỗ pơ mu chứa đầy nước của hơn 20 vị thuốc nam kiếm từ rừng xanh v�, cảm giác giãn xương, cốt, m�i mệt nh�c của dặm đư�ng trư�ng vụt tan biến.

Bữa tối trong quán nh� chúng tôi được thưởng thức những món đặc sản của dân tộc bản địa, như gà ác đen, thịt trâu gói lá lốt nướng than hoa, cải mèo xào thịt gác bếp…

Sáng thức dậy, lang thang chợ phiên chủ nhật nơi tụ h�p của nhi�u đồng bào dân tộc thiểu số ở quanh vùng, như ngư�i Mông trắng với khăn quấn nh�n trên đầu, Mông đ� với vành khăn rộng đ� rực, Mông hoa sặc sỡ trong chiếc váy màu sắc, ngư�i Dao xúng xính đồ trang sức bạc… và những sản vật mang xuống chợ, h� tạo nên nét đặc trưng của chợ phiên ở Sìn Hồ thật màu sắc và quyến rũ. Nếu có cơ hội m�i bạn một lần lên với “Sapa thứ hai�, để cảm nhận sự mộng mơ, thư thái của cảnh sắc và con ngư�i nơi góc tr�i Tây Bắc.

�oàn Lan

Theo Tổng cục Du lịch Malaysia, đợt giảm giá hàng hóa áp dụng cho hầu hết mặt hàng từ những sản phẩm thủ công mỹ nghệ, cho đến những nhãn hiệu th�i trang lớn, hay những đồ dùng được thiết kế riêng cho mùa lễ hội năm nay.

Khắp các cửa hàng trung tâm mua sắm lớn, các khu chợ, phố đi bộ như Petaling Street hay China Town, little India tại Brickfields, Jalan Tuanku Abdul Rahman và Masjid India đ�u bán hàng giảm giá hoặc khuyến mại lớn. Mùa lễ hội giảm giá năm nay có những màn trình diễn th�i trang vui nhộn diễn ra tại Klang Valley, khu Bukit Bitang ở Kuala Lumpur.

Ngoài việc mua sắm hàng hóa giảm giá 50-70%, du khách còn có cơ hội chiêm ngưỡng đư�ng phố Malaysia rực rỡ sắc màu vào những ngày này, hoặc có thể thưởng thức các món ăn ngon và mua tour du lịch cho hành trình khám phá đất nước Malaysia.

�oàn Loan

Xứ sở của những ngạc nhiên nho nh�, nhưng neo giữ lòng ngư�i. Cô bạn mới quen Melisa tiếp đón tôi ân cần, hồn hậu, bất giác tôi cảm thấy nếp nhà của ngư�i Việt như vẫn đâu đây... Một mùi hương tuy lạ mà rất quen thoang thoảng trong không gian của ngôi nhà nh�, thật không ng� những khóm sả quanh nhà, èo uột theo sự th� � của tôi, lại mang lại mùi hương vô cùng bình dị nơi đây.

Phía sau khu khách sạn Albert Village Court, theo con đư�ng Albert Street, bước chân lơ đễnh chậm rãi đưa tôi qua những khu đô thị sầm uất như Sim Lim Square, OG Centre... Cứ thế, bước đi. Còn nhớ có ai đó đã nói rằng nếu ta cứ bước đi, con đư�ng cuối cùng sẽ dẫn ta đến nơi cần phải đến. Không cần đi quá xa đến Bugis Junction nơi có những món hàng hiệu đắt đ� hay giảm giá mạnh vào những dịp tháng 10, gần hơn chút nữa, tôi ở giữa khu chợ nh� Bugis lúc nào không hay!

Bugis là khu chợ đêm, giá cả các mặt hàng ở đây rất m�m và dễ chịu. Thậm chí, chỉ với một đôla Sing thôi, cũng đã có thể mua được một que kem ngon lành. Du khách nơi đây đến từ khắp ngả. Dân bản địa vốn ít �i mà khách thập phương lại nhi�u hơn gấp bội. Tính thống nhất trong một n�n văn hóa đa tôn giáo, đa chủng tộc là một trong những nét rất riêng của Singapore. Bận rộn là vậy nhưng không vì thế mà làm mất đi nét lịch sự vốn dĩ của ngư�i dân Sing.

Chợ đông, từng dòng ngư�i lũ lượt... nhưng vẫn sẵn lòng như�ng nhau một lối đi. Dù phải buôn bán luôn tay nhưng ngư�i bán vẫn mỉm cư�i. Dù cho mồ hôi có nhễ nhại, h� vẫn dành nụ cư�i tươi cùng l�i nói cảm ơn chân thành đến tất cả vị khách của mình.

11h đêm, r�i xa Bugis, tôi bước lang thang ở khu Mustafa. Anh chàng cảnh sát mặc chiếc áo màu xanh cẩn tr�ng h�i thông tin v� nơi mà tôi định đến. Ồ, thì ra nước da màu vàng đã tố cáo mình trong khu Tiểu Ấn rồi dây. Cầm passport trên tay, anh cảnh sát cư�i hi�n từ và bảo “Take care. It’s too late now�. Tôi nói l�i cảm ơn lí nhí. Anh cảnh sát đi rồi, bỗng chốc thấy lòng mình có một ni�m vui dịu dàng len l�i.

Tốn 10 đôla Sing, tôi mua v� được 3 món đồ lưu niệm ở một cửa hàng không tên. Chính xác hơn, cửa hàng đó tên là “10$ for 3�. Sing thư�ng có các cửa hàng đồng giá như thế, thu hút được rất đông khách du lịch ghé qua. Một chú Merlion nh�, một chiếc chuông gió có hình ngôi chùa Tàu và một chiếc móc khóa xinh xắn... Tôi trả l�i với ngư�i bán hàng rằng chắc hẳn ngư�i bạn của tôi sẽ thích lắm đây. Mất 15 phút, tôi chỉ cho cô gái cách nói “Cảm ơn rất nhi�u� bằng tiếng Việt Nam. Cô gái ngư�i Ấn có đôi mắt trong t� ra vô cùng cảm kích.

Singapore nơi đảo quốc thịnh vượng, tôi đến dây trong một dịp tình c� không ước hẹn, ánh mắt, l�i nói của ngư�i lưu giữ bước chân tôi. Tôi đã có một khoảng th�i gian tuyệt đẹp, còn đ�ng mãi trong ký ức khó phai. Chắc là lâu lắm, những 3 năm nữa cơ, tôi mới có dịp trở lại. Singapore lúc ấy chắc cũng đã khác rồi. Một kỷ niệm v� Sing, v� những đôi mắt châu � luôn nhìn tôi trìu mến, những ngư�i bạn gốc Hoa đãi tôi những món ăn nhi�u dầu mỡ nhưng chứa đựng biết bao tình...

Singapore, tôi gửi đến nơi đây một ni�m nhớ, một hoài niệm đẹp còn mãi trong lòng...

Thao Minh

Ngư�i dân Myanmar hiếu khách, thông minh, h� đã tạo ra n�n văn hoá đa dạng với 135 tộc ngư�i. Mảnh đất này nổi tiếng với kiến trúc chùa chi�n, đồ thủ công mỹ nghệ, vàng bạc, đá quý, sapphire...

Ngôi chùa Shwedagon được đánh giá là một trong những kiệt tác của thế giới, xây dựng cách đây hơn 2.500 năm. Shwedagon lộng lẫy với ng�n tháp chính cao 99 m. Chùa dát 80 tấn vàng nên được g�i là chùa Vàng. �ỉnh của Shwedagon gồm 1.600 viên hồng ng�c. Tầng 2 và tầng 3 tháp có gần 90.000 viên hồng, lam ng�c. Tất cả số vàng bạc châu báu này đ�u do ngư�i dân cúng tiến tu bổ chùa. Xung quanh chùa chính dát vàng là 64 ngôi chùa nh�, 4 ngôi chùa lớn hơn phân bố đ�u mỗi bên.

Bên cạnh Shwedagon, Myanmar có 2.500 ngôi chùa, cố đô Bangan cùng nhi�u cảnh đẹp khác. Nơi đây còn thu hút du khách bởi chất lượng và giá thành của vàng, bạc, đá quý, saphere, kim cương.

Thời gian đẹp nhất để tham quan mảnh đâ�t vàng Myanmar từ tha�ng 9 đê�n tha�ng 4 hàng năm. Theo Bộ Kha�ch sạn và du lịch Mynamar, công dân ca�c nươ�c được phe�p lâ�y visa tại sân bay Yangoon.

Kha�ch sạn tại Yangoon: The Governor’s Residence http://www.www.governorsresidence.com/

Bagan: The Hotel Thababar Gate www.hoteltharabarbagan.com

Mandalay: The Mandalay Hill Resort Hotel http://www.mandalayhillresorthotel.com/home.html

Thông tin chi tiết:

�ặt tour Myanmar tại Công ty Luxury Travel, 5 Nguyễn Trường Tộ, Ba �ình, Hà Nội

�iện thoại: 04 3927 4120 / 04 6273 3071 / 04 6273 3087

Website: http://www.luxurytravelvietnam.com/.

(Nguồn: Luxury Travel)

Tr�i đã v� chi�u, chúng tôi r�i ga Shinyuku. Chỉ mất 40 phút, trên chuyến tàu điện ngầm Minato Mirai, chúng tôi đến với Yokohama.

�ịa điểm chúng tôi tìm đến đầu tiên là Chuykagai - khu phố Hoa ki�u. Loanh quanh h�i đư�ng, mất hơn 20 phút bách bộ, chúng tôi đã tìm được đến nơi. �ây là một trong những nơi có phố Tàu lớn nhất thế giới. Sự cổ kính, độc đáo nơi đây đã thu hút một lượng du khách khổng lồ là 18 triệu lượt mỗi năm.

Khu phố là một di tích lịch sử văn hóa lâu đ�i mang đậm nét dân tộc rất Trung Hoa. Dưới hàng nghìn ánh đèn điện đủ loại, nhi�u màu sắc trên những bảng hiệu, trên tư�ng của nhi�u ngôi nhà, cửa hiệu, tiệm ăn... hiện ra rực rỡ. Toàn bộ diện tích của khu Hoa ki�u khoảng 500 m2 với chừng 500 cửa hàng bán quần áo, thực phẩm, đồ lặt vặt... �ặc biệt có khoảng 200 nhà hàng ẩm thực Trung Hoa, được bao b�c bởi 7 cái cổng lớn chạm trổ tinh vi, đẹp mắt.

Lịch sử của con phố Tàu gắn li�n với sự ra đ�i của thành phố cảng. Từ khi thành phố cảng được khánh thành, ngư�i Hoa đã đến đây sống trong khu vực dành cho ngư�i ngoại quốc và bắt đầu mở cửa hàng. Sự thịnh vượng của con phố của ngư�i Hoa cũng nói lên sự phát triển của thành phố cảng.

Lúc này, những cái bụng đói đang kêu gào. Trong đầu chợt nghĩ đến câu nói "ăn cơm Tàu, ch�n gái Nhật, ở nhà Tây", chúng tôi nhanh chóng tìm tìm một quán ăn.

Những nhà hàng, tiệm ăn Trung Hoa ở đây thật phong phú và đa dạng. Thư�ng thì phía trước mỗi cửa tiệm thư�ng để những poster quảng cáo món ăn và đơn giá để du khách dễ dàng quyết định trước khi bước vào bên trong. Có thể nói mỗi nhà hàng là một phong cách hoàn toàn khác biệt.

Chúng tôi mỗi ngư�i lựa ch�n cho mình thực đơn gồm 5 món trong một tiệm ăn cũng khá đông nhưng tương đối ấm cúng. M�i ngư�i khá vui vẻ v� giá cả và khẩu vị của tiệm ăn này. Tuy nhiên, sau khi r�i quán m�i ngư�i mới phát hiện là ở mỗi thực đơn thì h� d�n thiếu một món. �ây cũng là kinh nghiệm cho du khách, hãy giữ lại thực đơn và đối chiếu những món ăn ghi trên thực đơn. Mặc dù ai nấy no nê nhưng vẫn ấm ức không biết rằng đây là sự vô tình hay cố ý nữa.

Sau khi nạp đủ năng lượng, chúng tôi tiếp tục tản bộ khắp các ngõ ngách trong khu phố. Mặc dù là buổi tối nhưng nơi đây không khí thật nhộn nhịp với hàng nghìn du khách tham quan, cùng với sự rôm rả của ngư�i mua, kẻ bán và nhi�u hoạt động khác.

Thật ngộ nghĩnh với hình ảnh chiếc xe đạp dạo chơi này. Cũng dùng để chở khách nhưng hình dáng thì khác hẳn xe lôi ở mi�n tây Việt Nam và xe Tuk Tuk ở Thái Lan.

Th�i điểm chúng tôi đến đây cũng là mùa của lễ hội trung thu. Trung Quốc vốn là cái nôi của nét văn hóa này nên đối với h� đây cũng là một lễ lớn trong năm. Toàn khu phố vốn đã rực rỡ nay càng rực rỡ hơn bởi vô vàn những chiếc đèn lồng tuyệt đẹp treo d�c những con đư�ng và càng rộn ràng hơn trong bầu không khí của mùa lễ hội.

Tạm biệt phố Hoa Ki�u, chúng tôi đến với cảng biển Minato Mirai. Tiếp tục bách bộ, qua vài giao lộ, chúng tôi đến cảng biển lúc nào không hay. �ây có lẽ là một cảng biển đẹp và nổi tiếng tại đất nước mặt tr�i m�c. Nó mang một nét hay, độc đáo cho riêng mình: nằm sát những đại lộ rộng lớn, những tòa nhà hiện đại, những khu vui chơi, mua sắm nhộn nhịp, cảng biển hiện ra thơ mộng và thanh bình.

Trải qua nhi�u thăng trầm và gắn li�n với nhi�u sự kiện lịch sử, cảng biển Minato Mirai ở Yokohama từng bước vươn mình đổi mới trở thành một thành phố hiện đại, nhưng vẫn chứa đựng những nét văn hóa truy�n thống.

Có thể nói Yokohama chính là điểm nhấn hiện đại cho một đất nước mang trong mình vô vàn những nét đẹp truy�n thống như Nhật Bản. Chúng tôi r�i Yokohama hơn 10 gi� đêm, b� lại sau lưng một thành phố biển với nhi�u tiếc nuối.

Phạm Thu Trang

“Sinh nhật mây ngàn� của một cô bạn trên đỉnh đèo Hải Vân thanh vắng, một cô bạn khác thì tổ chức “sinh nhật biển� với lung linh đèn cầy cắm đầy trên bãi biển Bình Thuận. Tôi đã tổ chức “sinh nhật huy�n thoại� của mình tại quần thể Angkor huy�n thoại bằng chuyến du lịch balo cùng đám bạn.

Chúng tôi ngất ngây trước những kiệt tác bằng đá nổi tiếng thế giới v� nghệ thuật điêu khắc và kiến trúc. Khu đ�n Angkor Wat, một trong những kỳ quan thế giới hay Angkor Thom, nguyên là Hoàng cung của Vương tri�u Angkor từ thế kỷ thứ 12 với tượng Bayon bốn mặt khổng lồ, các khuôn mặt “hỷ, nộ, ái, ố�, 172 gương mặt Phật vẫn còn giữ nguyên nét mặt và nụ cư�i bí hiểm; thăm Quảng trư�ng �ấu voi, nơi tổ chức các lễ hội truy�n thống của ngư�i Khơme cổ.

Chúng tôi đến đ�n Banteay Kdey, đ�n Takeo cổ kính, đ�n Tapohom, khu đ�n độc nhất trên thế giới có các cây tùng sống hàng trăm năm với những bộ rễ đại thụ lớn bằng mư�i ngư�i ôm, vươn ra những vòi bạch tuộc hay những con trăn khổng lồ chụp lên cả ngôi đ�n. Nơi đây từng được hãng phim Hollywood ch�n quay cảnh phim Bí mật ngôi mộ cổ. Chúng tôi kết thúc cuộc hành trình trước vẻ đẹp lộng lẫy của Hoàng cung Vương tri�u Campuchia.

�ám bạn tôi mãi tấm tắc khen ngợi ý tưởng “sinh nhật huy�n thoại� của tôi. Chính đi�u đó đã đem lại chúng tôi những trải nghiệm thật thú vị trong suốt hành trình du lịch bụi của mình. Một kỷ niệm sinh nhật thật tuyệt v�i.

Nguyễn Bình Sơn

Ấn tượng đầu tiên của tôi khi bước kh�i sân bay quốc tế Dakar là một cảnh tượng hỗn độn như các bến xe đò xưa ở châu �. Nhi�u ngư�i bán hàng rong đứng trước sân bay m�i chào khách du lịch. H� lao vào chúng tôi m�i đổi ti�n, chào bán sim điện thoại hoặc “đòi� xách đồ… Thú vị là hầu hết khách du lịch đ�u thích đổi ti�n ở “chợ đen� để được tỷ giá tốt hơn so với ngân hàng. Tuy nhiên, nếu bạn muốn thực hiện việc này thì nên rủ ngư�i bản xứ đi cùng và thương lượng để không bị h� lừa đưa… ti�n giả.

Những ngư�i bán hàng còn theo chúng tôi ra tận xe và tự khiêng đồ lên xe mặc cho chúng tôi liên tục lắc đầu. Và sau đó, h� đòi “trả công� bằng ti�n. Cuối cùng, chúng tôi cũng thoát kh�i sân bay mà không tránh kh�i thái độ không mấy thiện cảm của h�.

Sau những ấn tượng không vui ban đầu, Senegal đã đón chúng tôi với sự nhiệt tình đáng yêu. Tôi thấy thú vị lắm khi lần đầu tiên đến một đất nước toàn ngư�i da đen. Nếu trước đây, tôi nghĩ rằng cặp mắt trắng, đôi môi dày, hàm răng trắng của ngư�i Phi châu là xấu xí, thô kệch thì gi� đây, khi hiểu được quan điểm của xứ này, tôi đã “đ�c� được những vẻ đẹp đó. Nó chẳng hoàn hảo theo quan điểm của ngư�i � �ông nhưng lại rất cá tính.

Phụ nữ đẹp luôn có làn da đen bóng và thân thể khá tròn trịa. Sự kh�e mạnh, hăng hái, mãnh liệt trong con ngư�i Senegal được bày ra cùng những bộ cánh có nhi�u sắc màu nổi bật như cam, đ�, vàng, xanh biển… H� luôn luôn dành nhi�u th�i gian cho việc chăm sóc mái tóc. Có nhi�u ngư�i đến tiệm làm đầu từ t� m� sáng và ra v� lúc 6 gi� tối, thậm chí hai ngày liện tục như vậy, chỉ để được thợ uốn và tết tóc cho đẹp.

Trong khi ngư�i lớn ở đây có phần dè dặt đối với ngư�i lạ hoặc một số ngư�i lại quá “săn đón� khi du khách là đối tượng mua hàng của h�, trẻ con Senegal rất hồn nhiên và luôn đem đến cho chúng tôi cảm giác an toàn khi tiếp xúc. Các em sẵn sàng sà vào lòng chúng tôi để trò chuyện, chụp hình, chia sẻ những món đồ của chúng. Chúng nô đùa chạy nhảy, quần áo xộc xệch, thân mình gầy gò, đen ng�i, nhưng cặp mắt rất sáng thể hiện sức kh�e và sự tinh nhanh sẵn có. “Những cục than hồng�, cái tên mà chúng tôi g�i các em một cách trìu mến, vô cùng bạo dạn trình diễn th�i trang và nhún nhảy trước sự hò reo nhiệt tình của m�i ngư�i. Có lẽ do những vũ điệu Latin đã ngấm vào máu từ nh� nên chúng biểu diễn rất sinh động.

Chúng tôi có dịp tiếp xúc nhi�u với các em tại một trư�ng tiểu h�c tốt nhất thành phố. Song ở đây, các phương tiện giảng dạy rất thô sơ, lớp h�c thiếu ánh sáng và bàn ghế thì xộc xệch. Chúng tôi chỉ gặp được 8 bé gái/100 h�c sinh, còn lại toàn là bé trai. Phụ nữ vẫn bị gắn li�n với trồng tr�t, chăn nuôi hoặc chăm sóc gia đình, không được khuyến khích đến trư�ng.

Tôi đã dành ngày nghỉ cuối tuần để khám phá đảo Gorée, một di sản thế giới nổi tiếng nằm ngoài khơi Senegal. Từ thế kỷ XV-XIX, đây là trung tâm mua bán nô lệ lớn nhất bên b� biển châu Phi. Ngày nay, hòn đảo chủ yếu phục vụ cho mục đích du lịch, trở thành biểu tượng của sự bóc lột tàn bạo của các nước thực dân và sự hòa hợp dân tộc. �ảo hiện có khoảng 1.500 cư dân sinh sống.

Trên đảo Gorée có một pháo đài kiên cố tên là “Nhà nô lệ�. �ây chính là cái "nhà kho" chứa nô lệ gồm nhi�u phòng giam nh� bên trong, mỗi phòng giam có thể chứa đến 200 nô lệ. Ngư�i Bồ �ào Nha, ngư�i Hà Lan, ngư�i Pháp và cả ngư�i Anh đ�u đã đổ máu để giành quy�n kiểm soát "ngành công nghiệp nô lệ" béo bở trên đảo Gorée.

Diện tích nh� bé của Gorée giúp cho những nhà buôn bán nô lệ th�i xưa dễ dàng kiểm soát các "món hàng" của mình. Dù Gorée chỉ cách b� biển Senegal có 3 km nhưng vùng nước rất sâu xung quanh cộng với những cục kim loại nặng 5 kg luôn khóa chặt vào chân các nô lệ khiến chẳng ai dám tìm cách trốn. Bất cứ ai nhảy xuống biển đ�u bị đại dương nuốt g�n.

Nửa ngày theo chân ông già ngư�i Senegal, tôi như lạc vào thế giới của ngư�i nô lệ da màu với nhi�u thang bậc cảm xúc khác nhau. R�i hòn đảo để trở lại đất li�n, ngoái nhìn những “cục than hồng� đang nô đùa, ngụp lặn dưới làn sóng trắng xóa, tôi càng thấm thía hơn giá trị và ý nghĩa của cuộc sống tự do. Có lẽ tôi sẽ không bao gi� quên được ánh mắt rực sáng, nụ cư�i rạng ng�i của các em t�a hơi ấm đón chào du khách khi ghé thăm “thánh địa� của mình.

Nguyễn Hoàng Anh

Chuyến du lịch 2 ngày, một đêm này là hành trình độc quy�n của Luxury Travel Việt Nam. Du khách tham gia tour được đưa đo�n đến sân bay Gia Lâm bằng xe Limousine Cadillac Crystal vơ�i đầy đủ dịch vụ limo. Xe ba khoang, tiện nghi, phù hợp cho đoàn 6-8 kha�ch.

Sau đó, bạn lên trực thăng để tới Vịnh Hạ Long. Du khách có thể ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao. Khi đến nơi, du khách có du thuy�n riêng, thăm Vịnh theo ý muốn. Chiếc du thuy�n được bố trí một phòng ăn, một cabin sang tr�ng, khu vực tắm nắng, nhà bếp chuyên nghiệp cùng nhân viên phục vụ...

Tour có giá bắt đầu từ 1.878 USD một ngư�i cho nho�m kha�ch 6-8 người. �ể biết thêm chi tiết, khách hàng truy cập website http://www.luxurytravelvietnam.com/

�ịa chỉ: Số 5 Nguyễn Trư�ng Tộ, Ba �ình, Hà Nội

�iện thoại : 04.3927 4120, 6273 3071, 6273 3087

(Nguồn: )

Nguyen Hung

Quang DÅ©ng

�ối với tôi, Hà Giang đẹp không chỉ bởi cảnh núi non hùng vĩ, không chỉ bởi sắc màu rực rỡ của những chiếc váy, của một không gian bồng b�nh mây khói, xanh ngắt của núi đồi với những con đư�ng quanh co… Hà Giang đem đến cho tôi một cảm xúc v� một nơi “không quen, biết� đúng nghĩa. Lướt đi trên những con đư�ng quanh co, phiêu diêu với cảm giác đổ đèo ta bỗng thấy mình như được trở thành một ngư�i lữ hành, với tâm hồn như mưa bay, gió thổi, bị cuốn vào những trải nghiệm lạ lẫm mà thân quen, bình yên và dung dị.

Không cầu kỳ, lũ bạn chúng tôi nhanh chóng lên kế hoạch cho một chuyến đi dài hơi bằng xe máy khi chúng tôi ở những ngày cuối cùng của th�i sinh viên. Tạm biệt những con đư�ng Hà Nội đông đúc chúng tôi men theo con đư�ng Hồ Tây để đi ra quốc lộ 2. �ó là một buổi chi�u mùa hè mát rượi, lất phất mưa.

Hành trang cho chuyến đi Hà Giang rất đơn giản, chúng tôi dự định sẽ chỉ mang đủ đồ ăn trên chặng đư�ng đi, còn khi dừng chân ở các chặng nghỉ, chúng tôi sẽ khám phá đồ ăn ở địa phương đó. Thế nên, chỉ cần một tiếng “lên đư�ng thôi nào� là đủ. Lũ chúng tôi vác theo những chiếc ba lô với một ít bánh mì, xúc xích, đồ hộp và nước đóng chai, quan tr�ng là mang theo bản đồ chi tiết, áo đi mưa. Và sau chuyến đi này, tôi thấy nếu đến với Hà Giang vào mùa mưa thì ủng hoặc túi nylon b�c giày cho kh�i ướt và một miếng dính phản quang hình trái tim để dính lên mũ bảo hiểm khi đi tr�i tối là vô cùng cần thiết.

�ư�ng đến với Hà Giang là những con đư�ng quanh co ôm lấy chân đồi, hai bên là bạt ngàn một màu xanh của núi, của những rẫy ngô. Chấm phá trên cái n�n xanh rì ấy là một vài ngôi nhà gỗ nh�, thưa thớt, sơ sài và bình dị.

�ôi lúc trên cái không gian núi đồi núi hùng vĩ ấy, chúng tôi bắt gặp vài ngư�i dân hoặc trẻ làm rẫy. �ôi lúc lại những đứa trẻ dõi theo chúng tôi.

Trẻ con trên này rất tự nhiên và đáng yêu. Và tôi lại nhận thấy, chuẩn bị sẵn một vài gói kẹo hoặc vài chiếc bánh lại cũng là một đi�u cần thiết. Cho đến gi� tôi vẫn còn cảm thấy vui thích khi nhớ lại những kỷ niệm khi được cho quà lúc tôi còn bé xíu. Thế nên tôi nghĩ có lẽ, một vài món quà nh� cũng sẽ đem lại những ni�m vui nh� cho cả ta và những đứa trẻ nơi vùng cao này.

Những bức ảnh chỉ ghi lại được một vài khoảnh khắc, những cảm xúc cũng chỉ là sự hồi tưởng không li�n mạch, quá ít �i để có thể nói lên hết được vẻ đẹp của Hà Giang, của �ồng Minh, Quảng Bạ, Yên Minh, và Lũng Cú nơi địa đầu tổ quốc.

Phiên chợ sớm ở �ồng Văn cũng không quá nhộn nhịp, nhưng đó cũng là hoạt động nhộn nhịp, ồn ã nhất trong ngày. �ứng từ phía xa xa một chút, bạn sẽ có một cái nhìn toàn cảnh, những sắc màu rực rỡ, sự điệu đà trong trang phục, và dáng những ngư�i phụ nữ với chiếc gùi trĩu nặng, những nụ cư�i tươi rói thực sự vẫn luôn là một điểm nhấn của những phiên chợ này.

Những buổi chi�u tà, chúng tôi ngắm mặt tr�i xuống núi với ánh nắng nhạt dần. Chi�u bỗng đẹp lạ, đâu đó một vài nhà nhóm lửa nấu cơm, làm cho không gian núi thêm ấm cúng. Mùi khói chi�u ấy quả là một trải nghiệm cũng rất hay, nó khiến cho cái dạ dày đói meo của chúng tôi thêm rạo rực và mong ngóng vô cùng v� một điểm dừng chân.

Rồi khi lên tới đỉnh Lũng Cú, đứng dưới lá c� dân tộc, khoác vai bạn bè thật chặt rồi cùng chụp ảnh. Gió mạnh khiến tóc chúng tôi tung bay và rối bù. Từ đây, phóng tầm mắt ra xa là cả một không gian hùng vĩ. Chúng tôi có được cái cảm giác hiên ngang trong không gian rộng lớn này.

Có lúc chúng tôi lại đi trên những con đư�ng sương mù dày đặc, khi mà hai chiếc xe chỉ cách nhau một chút xíu cũng đã không thấy rõ nhau. Chúng tôi đi trong mây và sương. Sợ hãi, tò mò và sung sướng với trải nghiệm lạ lẫm, dò dẫm, tíu tít g�i nhau ý ới: “�ại bàng g�i chim sẻ, nghe rõ trả l�i�. Lũ chúng tôi nối đuôi nhau bò chậm chạp trên con đư�ng đồi, đối diện với nguy hiểm một chút lại bỗng cảm thấy gắn kết nhau hơn.

Tôi chưa có dịp đi đến chợ tình Khâu Vai và đắm mình vào biển hoa tam giác mạch như bạn của mình. Th�i gian 5 ngày vẫn là quá ít cho tất cả những nơi đó. Có lẽ vì vậy mà trở v� nhưng nhóm chúng tôi vẫn vô cùng lưu luyến và hẹn dịp gặp lại. Sẽ đến Hà Giang vào mùa mưa vào một năm khác, hoặc sẽ trở lại vào một mùa khác để có thể ngắm hết vẻ đẹp của Hà Giang.

Thực sự, mảnh đất này có cái gì đó níu chân ngư�i. Và với tôi, tôi đánh dấu những con đư�ng này bằng những bản nhạc mà tôi thích, thế nên bỗng dưng một lúc nào đó nghe lại những bài hát đó, tôi lại thấy nhớ Hà Giang. Nhớ da diết những con đư�ng đèo rất dài, những hình ảnh đ�i thư�ng thơ mộng và cả những lúc im lặng tuyệt đối, chỉ cần có âm thanh dìu dặt, trong vắt của tiếng nhạc, gió cứ mơn man và nước mưa mát lạnh.

�ào Thùy Trang

Sau chuyến bay hơn nửa vòng trái đất kéo dài hơn một ngày rưỡi, chúng tôi đã tới Mexico City, một trong những thủ đô đông dân nhất thế giới. Cô bạn ngư�i Mexico giới thiệu nhi�u điểm tham quan hấp dẫn và không quên nhắn nhủ chúng tôi nên tới thăm nhà th� Basilica of Our Lady of Guadalupe ở ngoại ô thủ đô Mexico. �ây là một trong những trung tâm tôn giáo lớn nhất ở Mexico cũng như châu Mỹ.

Nhà th� Basilica of Our Lady of Guadalupe được lập nên để tôn th� �ức Mẹ Mary ngư�i đã giáng trần gặp St. Juan Diego Cuauhtlatoatzin, một ngư�i thổ dân Aztec đã theo đạo Cơ đốc vào năm 1531.

Theo truy�n thuyết, Juan Diego đang đi từ làng vào thành phố Mexico vào ngày 12/12/1531 thì �ức Mẹ Maria hiện ra nói với anh bằng tiếng thổ ngữ rằng muốn xây một nhà th� ở nơi này để �ức Mẹ ngự và che chở cho những ngư�i dân ở đây.

Khi Juan Diego kể lại với giám mục ngư�i Tây Ban Nha, vị này không tin và yêu cầu phải có những bằng chứng kỳ diệu. �ức Mẹ lại giáng trần gặp Juan Deigo và đưa cho ông những nụ hoa. Kỳ diệu thay, những bông hoa Tây Ban Nha ngay lập tức nở dưới chân ngư�i thổ dân.

Khi Juan Diego gặp vị giám mục, những bông hồng rơi từ tấm vải choàng của ông và thật kỳ diệu hình của �ức Mẹ in trên tấm vải tự bao gi�. Quá kinh ngạc khi chứng kiến đi�u kỳ diệu, vị giám mục cho xây một nhà th� ngay lập tức để th� �ức Mẹ.

Từ đó nơi th� �ức Mẹ Our Lady of Guadalupe đã trở nên rất nổi tiếng tại Mexico. Những nhà truy�n giáo ngư�i Tây Ban Nha đã dùng câu chuyện v� �ức Mẹ giáng lâm để thu nạp hàng triệu ngư�i bản xứ thuộc đế chế Aztec.

Mặc cho th�i gian và sự tàn phá của thiên nhiên, hoặc có kẻ đánh bom phá hoại, bản gốc của tấm hình �ức Mẹ vẫn còn nguyên vẹn từ năm 1531 cho tới ngày nay. Bản sao của tấm hình �ức Mẹ kỳ diệu có thể thấy ở hàng nghìn nhà th�, bao gồm cả nhà th� quốc gia ở Washington D.C và nhà th� Notre Dame ở Paris.

Nhà th� Our Lady of Guadalupe nguyên gốc đầu tiên được xây từ năm 1536 và vẫn tồn tại. Tuy nhiên, cấu trúc của nhà th� này đã bị yếu đi qua tháng năm và cũng rất chật khi phải tiếp đón lượng lớn ngư�i tới thăm. Vì vậy, một nhà th� �ức Mẹ mới đã được xây vào năm 1974-1976 bởi kiến trúc sư ngư�i Mexico Pedro Ramirez Vasquez. Nhà th� mới hình tròn này trông giống một sân vận động hơn là một nhà th�, có sức chứa tới hàng nghìn ngư�i.

Một số nhà th� thuộc khu Our Lady of Guadalupe được xây trên đỉnh một ng�n núi thấp. Từ đây, bạn có thể chiêm ngưỡng toàn bộ khung cảnh khu nhà th� phía dưới và trung tâm thành phố Mexico không xa. Trong khuôn viên của khu nhà th� được bố trí đan xen những vư�n cây hoa và tượng điêu khắc được chăm chút rất đẹp càng làm tôn thêm vẻ đẹp.

Nếu không được dặn trước hẳn tôi đã không hiểu và rất ngạc nhiên khi nhìn thấy những ngư�i theo đạo đi tới nhà th� Our Lady of Guadalupe bằng đầu gối hàng trăm mét. Mặc dù rất đau đớn nhưng không ai b� cuộc vì h� muốn thể hiện lòng tôn kính khi đến cầu xin �ức Mẹ.

R�i nhà th� với những công trình kiến trúc tuyệt đẹp gắn li�n những huy�n thoại, m�i ngư�i, kể cả những kẻ ngoại đạo như tôi đ�u cảm thấy rất thanh thản. Tôi đã biết thêm v� một n�n văn hóa, tôn giáo, v� những ngư�i Mexico dễ mến. Khi ngư�i ta có ni�m tin và hướng đến tâm lành thì sẽ dễ dàng vượt qua khó khăn, dễ hiểu nhau và đến gần với nhau hơn.

Trịnh Mai Oanh

Tống Thuận

Cái tên "Crystal Cathedral" mô tả kích thước và diện mạo của toà nhà nhưng không có nghĩa nhà th� này chỉ là nơi mà ngư�i ta có thể tìm thấy một chỗ ngồi của giám mục. Nhà th� cũng là một điểm mốc kiến trúc của mi�n nam bang California do một kiến trúc sư tài ba đã thiết kế toà điện th� chính tên là Philip Johnson.

�ến chiêm ngưỡng nhà th� này, không chỉ là những ngư�i theo đạo tin lành mà từ khắp nơi, du khách đổ v� đây tham quan công trình đồ sộ và đầy công phu này.

�ể xây dựng được kiến trúc độc đáo này, ngư�i ta đã phải sử dụng tới hơn 10.000 tấm kính hình chữ nhật để tạo nên nhà th� có sức chứa 2.900 ngư�i. Các tấm kính hình chữ nhật không được ghép chặt với kết cấu toà nhà. Thay vì thế, chúng gắn với nhau bằng keo silicone. Phương pháp này và các cách thức khác nhằm giúp cho toà nhà chịu được động đất ở cư�ng độ 8 độ richter.

�ến đây du khách không kh�i ngạc nhiên bởi kiến trúc hiện đại mà còn cảm thấy yêu mến bởi những thảm c� xanh rì, không gian thoáng đãng, trong lành. Xung quanh tòa nhà cây cối m�c xanh tươi được cắt tỉa đẹp mắt. Ngoài ra còn có những hồ nước cạn, nước gợn sóng lăn tăn bởi một hệ thống ống thổi nước, gợi cảm giác thật yên bình và mát mẻ.

Vào bên trong nhà th�, khung cảnh vô cùng lộng lẫy, hoành tráng với 273 dãy ghế của nhà th�. Dự một buổi lễ của h�, mặc dù không hiểu được gì v� tôn giáo nhưng ngư�i ta vẫn cảm thấy được sự tôn kính, trang nghiêm hết sức đặc biệt. �èn trên trần, những bông hoa được trang trí xung quanh thật rực rỡ…

Nếu đã đến viếng thăm Crystal Cathedral, nhà th� kính độc đáo này vào mùa hè thì ngay sau đó bạn có thể chạy ra b� biển Hungtington ở gần đấy. B� biển Huntington, điểm đến hấp dẫn của những ngư�i mê trượt sóng biển. Vào cuối tháng 7 hằng năm, những vận động viên trượt sóng chuyên nghiệp trên thế giới tụ tập v� đây để tranh giải trượt sóng Mỹ mở rộng. �ây là nơi hứa hẹn một kỳ nghỉ thú vị…

Hoàng Thị Minh

Soldier

Mang tới Ngôi nhà di sản những sản phẩm đặc trưng cùng rất nhi�u khuôn đúc có tuổi th� hàng trăm năm, nghệ nhân Trịnh �ắc Tân (làng gốm Thổ Hà, Bắc Giang) hào hứng tiếp chuyện du khách.

Theo nghệ nhân này, gốm Thổ Hà được bán ở Thăng Long từ thế kỷ 14. �ến những năm 30 của thế kỷ 20, gốm Thổ Hà được ngư�i Hà Nội rất chuộng và dùng nhi�u làm đồ gia dụng. Những chum vại, chĩnh, chõ của làng gốm này từng là vật dụng quen thuộc của mỗi gia đình.

"Dòng gốm này được ưa chuộng bởi màu nâu mộc mạc, b� mặt mát lịm và b�n đẹp. Nhi�u làng khi đồ xôi trong hội xuân, nhất định phải dùng chõ sành của Thổ Hà", nghệ nhân này tự hào cho biết.

Trong khi đó, chỉ với một chiếc bàn xoay đơn giản, nữ nghệ nhân Trần Thị Trình trình diễn luôn một vài công đoạn làm gốm Phù Lãng. Gắn bó với ngh� từ bé, bàn tay của nghệ nhân 70 tuổi này vẫn thoăn thoắt.

Gốm Phù Lãng có ưu thế ở chất men màu tự nhiên, b�n và lạ, dáng mộc mạc, thô phác, chứa đựng vẻ đẹp nguyên sơ của đất và đậm nét điêu khắc...

Theo Phó Ban quản lý phố cổ Phạm Tuấn Long, việc giới thiệu và trình diễn các dòng gốm truy�n thống của Bắc Bộ có ý nghĩa sâu sắc nhằm phát huy các giá trị quý giá của đất kinh kỳ, góp phần bảo tồn văn hóa truy�n thống của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung.

Trong 3 ngày giới thiệu (2-4/7), các công đoạn hoàn thiện sản phẩm của các dòng gốm sẽ được trình diễn kết hợp với các tiết mục dân ca quan h�.

�ồ gốm là loại đồ dùng phổ biến và gần gũi trong đ�i sống của ngư�i dân. Qua nhi�u th�i đại, gốm luôn có mặt và phục vụ đắc lực cho cuộc sống, từ đồ để ăn, uống, chứa đựng, đến những sản phẩm phục vụ cho đ�i sống tinh thần như tượng trang trí, l� hoa, phù điêu, tranh gốm; phục vụ tín ngưỡng như lư hương, chân đèn... hay cho cả những công trình kiến trúc của dân tộc như gạch chạm, đắp nổi, gạch thủng, ngói...

Nguyá»…n HÆ°ng